Σύνδεση

O ρόλος των γονέων στην ενίσχυση της αυτοπεποίθησης και της αυτοεικόνας του παιδιού

Εισαγωγή

Πόσες φορές δεν αναρωτιόμαστε ως Γονείς «πως θα μπορέσουμε να προετοιμάσουμε τα παιδιά μας ώστε να γίνουν πιο ‘’δυνατά άτομα’’, με αυτοπεποίθηση;».  Συχνά όλοι οι Γονείς καλούμαστε να επικοινωνούμε με τα παιδιά μας με τέτοιο τρόπο ώστε να περνούμε θετικά μηνύματα, να τα βλέπουμε ως «ολόπλευρες προσωπικότητες». 

Ο Ρόλος μας θυμίζει την εικόνα ενός κτηματία που αξιοποιεί την εμπειρία της αγροτικής τους οικογένειας και προσπαθεί να φέρει τον καλύτερο καρπό στο χωράφι του.  Έτσι και εμείς ως έμπειροι κτηματίες, προσπαθούμε με τα κατάλληλα εργαλεία, τους κώδικες επικοινωνίας, να εντοπίσουμε «τα μικρά αγκάθια» των παιδιών μας, τις αδυναμίες τους δηλαδή και να τα περιορίσουμε.  Δημιουργούμε λοιπόν συνθήκες για γόνιμο έδαφος ώστε «τα βλαστάρια μας»- τα παιδιά μας, να μεγαλώνουν και να αναδεικνύουν τους καρπούς τους, «τα ατού τους», τις δυνατότητές του. Πρόκειται για μια συνεχή διαδικασία που αρχικά βοηθά εμάς να γνωρίσουμε καλύτερα το παιδί μας και στη συνέχεια τα ίδια τα παιδιά να κατανοήσουν τον εαυτό τους, την προσωπικότητά τους. 

Το ζητούμενο λοιπόν είναι πως τα παιδιά μας θα αποκτήσουν «αυτοπεποίθηση», δυνατή προσωπικότητα. Ας μελετήσουμε λοιπόν μαζί πως αυτή η αγωνία μας ως Γονείς για ενίσχυση της αυτοπεποίθησης του παιδιού μας μπορεί να οργανωθεί μεθοδευμένα και να φέρει μακροπρόθεσμα θετικά αποτελέσματα προς όφελος του παιδιού μας, του μελλοντικού ενήλικα. 

 

Ο όρος «Προσωπικότητα»

Η έννοια της προσωπικότητας είναι αρκετά σύνθετη και δύσκολα μπορεί να oρισθεί.  Ο κλάδος της Κλινικής Ψυχολογίας περιγράφει την έννοια της προσωπικότητας σε σχέση με τον κύκλο ζωής κατά τον οποίο το άτομο αναπτύσσει σχήματα συμπεριφοράς μέσα από ποικίλες επιρροές με σκοπό την καλύτερη προσαρμογή της συμπεριφοράς.  Ειδικότερα, η προσωπικότητα ορίζεται μέσα από την «ικανότητα του νευρικού συστήματος του ανθρώπου να καταγράφει, αποθηκεύει και συνθέτει τις εμπειρίες του ατόμου, έτσι ώστε να παράγονται τα πιο αποτελεσματικά για την προσαρμογή σχήματα της συμπεριφοράς.  Με την πάροδο του χρόνου και κάτω από την επίδραση των εμπειριών που προέρχονται από το κοινωνικό περιβάλλον αναπτύσσεται ένα σύστημα βασικά σταθερών διαθέσεων, τάσεων, πεποιθήσεων, επιθυμιών, αξιών και σχημάτων προσαρμογής που …δίνουν τη μοναδικότητα.  Το διακριτό αυτό όλο που αποτελείται από σχετικά μόνιμες τάσεις και σχήματα συμπεριφοράς ενός ατόμου, το ονομάζουμε προσωπικότητα» (Μάνος, 1997, σελ. 47).   

Η Ψυχολογία λοιπόν, σε μια προσπάθεια να δημιουργήσει σταθμισμένα- μετρήσιμα, τεστ για την αξιολόγηση της προσωπικότητας του ατόμου επικεντρώνεται συχνά σε ένα ενιαίο σύνολο χαρακτηριστικών, τα οποία απομονώνει και αποδίδει με τις ακόλουθες όψεις της (Τσιμπούκης, 1980, σελ. 29):

1.    «Ιδιοσυγκρασία»: Με έμφαση στη γενετήσια λειτουργία του ανθρώπινου νευρικού συστήματος, «επίπεδα ενέργειας…ικανότητα ερεθιστικότητας…» που διαφαίνεται μέσα από εκδηλώσεις όπως «χαρούμενος- σκυθρωπός», «ενεργητικός- αργός», «ευέξαπτος- πράος».  

2.    «Ο Χαρακτήρας»: Με χαρακτηριστικά που τα προσδιορίζουν οι κοινωνικές αξίες, με παραδείγματα όπως «τιμιότητα, ευγένεια, συνεργατικότητα…»

3.    «Η Προσαρμογή»: Μια πτυχή που προσδιορίζεται από «το πόσο καλά το άτομο μπορεί να δεχτεί τον εαυτό του και το περιβάλλον του, ώστε να μη βρίσκεται αντιμέτωπο με την κοινωνική ομάδα στην οποία ζει».  Πρόκειται για την ανάγκη του ατόμου να ανήκει σε ένα σύνολο- ομάδα και να μη ξεχωρίζει ιδιαίτερα από αυτό.     

4.    «Τα Ενδιαφέροντα»: Με τις «κλίσεις, αναζητήσεις και συμμετοχή του ατόμου σε ορισμένες δραστηριότητες».  

5.    «Οι Στάσεις»: Με τις «τάσεις του ατόμου να δεχτεί ή απορρίψει ορισμένες ομάδες ή άτομα…»

Η έννοια της προσωπικότητας εξετάζεται και στα πλαίσια της Κοινωνικής Ψυχολογίας (Γεώργα, 1995). Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με την Οικολογική Ψυχολογία το άτομο και η προσωπικότητά του διαμορφώνεται μέσα από ένα σύστημα από αλληλοεπηρεαζόμενες κατηγορίες, με επίκεντρο το άτομο και με επιρροές που όπως φαίνεται διαφοροποιούν το κάθε άτομο και τις ψυχολογικές ιδιότητες που το χαρακτηρίζουν κάνοντάς το μοναδικό. Γίνεται λοιπόν αναφορά σε:

              i.          «Διασπορά των οικολογικών στοιχείων»: δηλαδή το κλίμα, τα γεωγραφικά στοιχεία του περιβάλλοντος (ορεινές, πεδινές περιοχές)

             ii.          «Οργάνωση και θεσμοί της Κοινωνίας»: στοιχεία όπως οικονομική οργάνωση, πολίτευμα, εκπαίδευση, μέσα επικοινωνίας

            iii.          «Δεσμοί με Ομάδες στη μικρή κοινότητα»: συνεργάτες στο χώρο εργασίας και σε άλλες ομάδες 

            iv.          «Οικογένεια»: με μορφές όπως εκτεταμένη οικογένεια, πυρηνική, μονογονεϊκή 

             v.          «Άτομο»: με διαφοροποιήσεις και επιμέρους ιδιότητες όπως βιολογική διάσταση, νόηση, αντίληψη, κίνητρα συμπεριφοράς

 

 

Το Άτομο και η Οικογένεια

Η παραπάνω θεωρία με την τοπολογική αναπαράσταση δείχνει τη σχέση ανάμεσα στο άτομο και την οικογένεια.  Από τη μια κάθε άτομο- μέλος της οικογένειας- αποτελεί τη δική του «αυθύπαρκτη προσωπικότητα» με τη δική του πορεία  (Τσιάντης, 1987, σελ. 97).  Όμως οι σχέσεις των μελών στην οικογένεια αλληλο- εξαρτώνται και επηρεάζονται.  Το σύνολο αυτών των αλληλοεπιδράσεων δημιουργεί την «οικογενειακή ατμόσφαιρα ή το συναισθηματικό σύστημα της οικογένειας» (Τσιάντης, 1987, σελ. 97).  Και μέσα σε όλες αυτές τις επιρροές τα άτομα στο σύνολό τους, η οικογένεια καλείται να προχωρήσει αρμονικά. 

Σε περίπτωση που ένα μέλος έχει δυσκολίες η εξέταση των δυσκολιών μπορεί να γίνει μέσα από την ακόλουθη οπτική των τριών αξόνων (Τσιάντης, 1987, σελ. 97- 98):

1.    «Τον ατομικό άξονα»: περικλείει τα παρελθόντα βιώματα του ατόμου μέσα στην οικογένειά του

2.    «Τον οικογενειακό άξονα»: διαμορφώνεται από τη δομή και τα χαρακτηριστικά της οικογένειας στο σύνολό της.

3.    «Το χρονικό άξονα»: προσδιορίζεται από τη συγκεκριμένη ηλικία και τις σχετικές ανάγκες του ατόμου στη φάση που βρίσκεται

 

Ο Ρόλος της Οικογένειας

Ο σκοπός και ο ρόλος της οικογένειας θα μπορούσε να αποδοθεί περιληπτικά στα ακόλουθα σημεία τα οποία εστιάζουν τόσο σε βιολογικούς, ψυχολογικούς και κοινωνικούς σκοπούς (Ackerman, 1958):

      i.          Παροχή τροφής, στέγης, υλικών αγαθών για διατήρηση στη ζωή και την προστασία από εξωτερικούς κινδύνους

     ii.          Παροχή συναισθηματικής ζεστασιάς και σχέσης.

    iii.          Παροχή ερεθισμάτων για τη δημιουργία και εξέλιξη της προσωπικής ταυτότητας, η οποία φαίνεται πως συνδέεται με την οικογενειακή ταυτότητα. Η προσωπική ταυτότητα βοηθά στην αντιμετώπιση των νέων εμπειριών και στη δημιουργία νέων δεσμών. 

    iv.          «Δημιουργία σεξουαλικών προτύπων και ρόλων», κάτι που οδηγεί στη «σεξουαλική ωρίμανση και ικανοποίηση». 

     v.          «Κοινωνικοποίηση» με την ένταξη σε ποικίλα κοινωνικά σύνολα όπως σχολείο, επάγγελμα

    vi.          «Καλλιέργεια γνώσεων και υποστήριξη της δημιουργικότητας και των πρωτοβουλιών του κάθε μέλους»

Πώς η Οικογένεια συμβάλλει στη Συναισθηματική Ανάπτυξη και την Ενίσχυση της Αυτοπεποίθησης

Η οικογένεια έχει το μεγαλύτερο βάρος και καθορίζει αποφασιστικά το σύνολο των συναισθηματικών ιδιοτήτων του ατόμου. Ιδιαίτερα σημαντική είναι και η επίδραση της μεταβλητής «βαθμός ανθρώπινης επαφής», με το αξίωμα πως «όσο περισσότερη επαφή υπάρχει μεταξύ του ατόμου και των προσώπων του περιβάλλοντός του, τόσο περισσότερο επηρεάζονται και διαφοροποιούνται οι ψυχολογικές του ιδιότητες» (Γεώργα, 1995, σελ. 87). 

Από τα πρώτα χρόνια της ζωής του το άτομο ως βρέφος βιώνει την ανθρώπινη επαφή που καθορίζει και τη συναισθηματική του ανάπτυξη.  

 

Ο όρος «Αυτοπεποίθηση»   

Οι παραπάνω πτυχές ξετυλίγουν σιγά- σιγά το κουβάρι στην προσπάθεια να κατανοήσουμε έννοιες σύνθετες.  Επικεντρωνόμαστε λοιπόν στην έννοια «αυτοπεποίθηση» του παιδιού που συνδέεται με την προσωπικότητά του και τις επιρροές της από ποικίλα στοιχεία σε ευρύ φάσμα όπως κοινωνικο- πολιτισμικό περιβάλλον αλλά και σε πιο κοντινό όπως η επαφή με τα μέλη της οικογένειας, και με πτυχές της προσωπικότητας των Γονέων.  Ας αφιερώσουμε λοιπόν χρόνο για την παρακάτω βιωματική άσκηση του κάθε Γονέα με τον εαυτό του. 

 

Ο Γονέας με τον Εαυτό του (Άσκηση: Και τώρα εγώ με τον Εαυτό μου)

Σε μια κόλλα χαρτί ας κάνουμε δυο στήλες, μια με τίτλο «ΤΑ ΔΥΝΑΤΑ ΜΟΥ ΣΗΜΕΙΑ» και μια με τίτλο «ΤΑ ΑΓΚΑΘΑΚΙΑ ΜΟΥ/ ΟΙ ΑΔΥΝΑΜΙΕΣ ΜΟΥ». Πρόκειται για μια προσπάθεια να αφιερώσουμε χρόνο στον εαυτό μας, να αναγνωρίσουμε και κατονομάσουμε τις δυνατότητες και τις αδυναμίες μας. 

Σε μια άλλη κόλλα χαρτί ας καταγράψουμε τα ακόλουθα:

Τι απαιτήσεις έχουμε  από τον εαυτό μας και τι από τους άλλους; 

Πώς λειτουργούμε σε μια αποτυχία; Πόσο ευέλικτοι είμαστε. 

Πώς αντιλαμβανόμαστε το Ρόλο μας ως Γονείς.

Ποια είναι η προσωπική μας αίσθηση για την ικανότητα και δυνατότητα να βοηθήσουμε το παιδί μας;

 

Η παραπάνω βιωματική άσκηση βοηθά να καταλάβουμε καλύτερα πως τελικά το πώς θα ενισχύσουμε την αυτοπεποίθηση του παιδιού μας επηρεάζεται από τη δική μας αίσθηση- πεποίθηση. 

Το πώς εξετάζουμε το «χτίσιμο της αυτοπεποίθησης του παιδιού μας» συνδέεται άρρηκτα με την πεποίθηση που εμείς ως Γονείς έχουμε για τον εαυτό μας και που με ασυνείδητο τρόπο μεταφέρουμε στο παιδί μας καθώς και με τις επιρροές από τις δικές μας πεποιθήσεις.  Άλλωστε ετυμολογικά ο όρος αποτελείται από τις λέξεις «πεποίθηση» και «αυτο-». Φαίνεται πως η λέξη «πεποίθηση» προσδιορίζεται και συμπληρώνεται από τον όρο «αυτό-» με έμφαση στο αυτό άτομο, το ίδιο το άτομο, όποιο και αν είναι αυτό.  Για να έχει κανείς «αυτοπεποίθηση» θα πρέπει να έχει πρώτα «πεποίθηση», εικόνα για την πραγματικότητα σε σχέση με τον εαυτό του, με τις δυνατότητές του, τα ταλέντα του αλλά και με τις αδυναμίες του, τους περιορισμούς του αλλά και τον προσδιορισμό του στο σύνολο.

Ο όρος λοιπόν αυτοπεποίθηση εκφράζει τη θετική αντίληψη για τον εαυτό, τις ικανότητες και δυνατότητες. Δείχνει τι αισθάνομαι για τον εαυτό μου και παίρνει ποικίλες μορφές όπως σκέψεις, συμπεριφορές, συναισθήματα. 

 

Το προφίλ του παιδιού που διαθέτει αυτοπεποίθηση

Ας εξετάσουμε τα χαρακτηριστικά του παιδιού που έχει αυτοπεποίθηση.  Πρόκειται για ένα παιδί που δείχνει διάθεση να λειτουργεί μόνο του, με αυτονομία.  Μαθαίνει να αναλαμβάνει τις ευθύνες του.  Γνωρίζει τις δυνατότητές του, τις διακρίνει και χαίρεται με τις επιτυχίες του σε αυτές.  Από την άλλη είναι σε θέση να κατανοήσεις τις αδυναμίες του και τις δέχεται ως αναπόσπαστο κομμάτι της προσωπικότητάς του.  Διαθέτει κίνητρο για να μάθει καινούργια πράγματα.  Μαθαίνει να λειτουργεί ώριμα και σε συναισθηματικό επίπεδο.  Αυτό περιλαμβάνει την ικανότητα να αναγνωρίζει τα συναισθήματά του, να μιλά για αυτά και να ελέγχει τις σχετικές αντιδράσεις, θετικές και αρνητικές. 

 

Το προφίλ του παιδιού που δε διαθέτει αυτοπεποίθηση  

Σε αυτή την περίπτωση το παιδί νιώθει πως δεν αξίζει και πως δεν το αγαπούν και δεν το θέλουν.  Δε φαίνεται να αναγνωρίζει τα θετικά στοιχεία της προσωπικότητάς του, αλλά επικεντρώνεται σε σχέση με τις αδυναμίες του.   Συχνά αποδίδει στους άλλους τυχόν λάθη. Πολλές φορές παρουσιάζει έντονα ξεσπάσματα- νεύρα καθώς δε μπορεί να χειρισθεί τα συναισθήματά του. Για αυτό και δέχεται επιρροές από τη γνώμη που θα ακούσει από τους άλλους για το ίδιο

 

Ακολουθούν κάποιες συμβουλευτικές κατευθύνσεις για το πώς μπορεί ο Γονέας να ενθαρρύνει το παιδί, να ενισχύσει την αυτό- εικόνα του. 

 

Πώς μπορεί ο Γονέας να ενισχύσει την αυτοπεποίθηση;

Εμείς ως Γονείς:

! Ενισχύουμε το παιδί δίνοντας έργο- δραστηριότητα που θα μπορέσει να το/τη τελειώσει με επιτυχία

! Χαιρόμαστε για κάτι που το παιδί έκανε και το λέμε στο ίδιο («έπαινος»)

! Ενθαρρύνουμε το παιδί να μιλά για αυτό που κατάφερε

! Αποφεύγουμε «ταμπέλες/ ηθικολογία/ ντρόπιασμα»

! Εκπαιδεύουμε το παιδί να μάθει πώς να μάθει, να σκέφτεται πως θα σκεφτεί τη λύση για να πάρει την απόφαση

 

Το παιδί μαθαίνει να:

! Αναγνωρίζει τις δυνατότητές του

! Κατανοεί τις αδυναμίες του

! Αλλάζει τις απαιτήσεις σε προτιμήσεις δικές του

! Μαθαίνει να διεκδικεί (εκφράζει την επιθυμία του χωρίς να είναι επιθετικό αλλά υπομονετικό)

! Εξασκείται να μάθει να μιλά με έννοιες συναισθηματικές («νιώθω..» «αισθάνομαι…»)

! Εκπαιδεύεται να χειρίζεται τα συναισθήματά του

! Σέβεται τον εαυτό του και τους γύρω του – «Φέρομαι στον εαυτό μου όπως θα ήθελα να μου φέρονται οι άλλοι», «Δεν κάνω στους άλλους ότι δε θα ήθελα να μου κάνουν οι άλλοι»

! Αναζητά εναλλακτικές

! Αναπτύσσει το χιούμορ

 

Πώς μπορούμε να προετοιμάζουμε το παιδί για το μέλλον

Το πώς το άτομο νιώθει με τον εαυτό του φαίνεται πως επηρεάζεται και από τη γνώμη όχι μόνο από την εικόνα που το ίδιο έχει για τον εαυτό του αλλά και από αυτή που οι άλλοι γύρω του έχουν σχηματίσει.  Πως θα μπορέσουμε να το προετοιμάσουμε το παιδί μας για το μέλλον ώστε να αποτελεί μέλος της ευρύτερης κοινωνίας αλλά και άτομο ξεχωριστό;

Το κλειδί σε αυτή την προσπάθεια είναι να προετοιμασθεί το παιδί ώστε να προσαρμόζεται καλύτερα σε νέες συνθήκες και περιβάλλοντα.  Πρόκειται για τη διαδικασία της κοινωνικοποίησης, όπου το άτομο αποτελεί και κοινωνικό ον. Η βιολογική αυτή τάση  αντανακλάται σε δυο διεργασίες, την αφομοίωση και την προσαρμογή. Η πρώτη, «αφομοίωση» …«υπαγορεύει την προσαρμογή του περιβάλλοντος στις ανάγκες ενός ατόμου και αντιπροσωπεύει τη χρησιμοποίηση του περιβάλλοντος από το άτομο όπως το αντιλαμβάνεται το ίδιο».  «Η προσαρμογή» είναι η αντίστροφη διαδικασία καθώς «σχετίζεται με την επιρροή του περιβάλλοντος στο άτομο» Πρόκειται για την προσαρμοστική ικανότητα του ατόμου που αντανακλά τη δυνατότητα του ατόμου να προσαρμόζει τη σχολική και ευρύτερη γνώση και εμπειρία στα νέα κάθε φορά δεδομένα και καταστάσεις. Αυτή η ικανότητα φαίνεται μέσα από στοιχεία της προσωπικότητάς του αλλά και από την εικόνα του στο ευρύτερο κοινωνικό σύνολο- όπως εκδηλώνεται μέσα από τις κοινωνικές δεξιότητες. Αυτές αντιπροσωπεύουν την ικανότητα να συναλλασσόμαστε με τους άλλους με τρόπο ώστε να υπάρχουν τα περισσότερα δυνατά οφέλη και για τις δυο πλευρές. 

 

Τα οφέλη από τις ανεπτυγμένες κοινωνικές δεξιότητες είναι πολλά καθώς μας επιτρέπουν να είμαστε λειτουργικοί, να νιώθουμε καλά με τον εαυτό μας και τις επιδόσεις μας σε πολλές πλευρές της ζωής οπότε και βελτιώνουμε

•         Σχολείο και επιδόσεις

•         Συμπεριφορά

•         Οικογενειακές σχέσεις

•         Κοινωνικές σχέσεις

•         Συμμετοχή σε εξωσχολικές δραστηριότητες

 

Και έχει ως αποτέλεσμα να

R  γνωρίζουμε τι πρέπει να πούμε

R πώς να συμπεριφερθούμε σε διαφορετικές

συνθήκες

R πώς να κάνουμε καλές επιλογές

 

Οι Προσπάθειες των Γονέων μπορούν να εστιασθούν στους παρακάτω βασικούς άξονες- τύπους κοινωνικών δεξιοτήτων:

•          Δεξιότητες «επιβίωσης» (π.χ., ακρόαση- ακούω προσεκτικά, συγκέντρωση- εντοπίζω και ακολουθώ οδηγίες, έχω άποψη- χρησιμοποιώ καλοπροαίρετη και θαρραλέα γλώσσα, υποστηρίζω και ανταμείβω τον εαυτό μου). Πρόκειται για τις βασικές δεξιότητες όπου το παιδί έχει μάθει τους κώδικες, τους αναγνωρίζει στον εαυτό του και τους εφαρμόζει. 

•         Διαπροσωπικές δεξιότητες (π.χ., συμμετέχω σε ομάδα, ακολουθώ τους κανόνες- μοιράζομαι, περιμένω τη σειρά μου, ζητώ άδεια για κάτι).   Αποτελεί ένα επίπεδο πιο επάνω καθώς τα βασικά σήματα το παιδί τα αναγνωρίζει και στην επικοινωνία με τους άλλους. 

•         Δεξιότητες λύσης προβλημάτων (π.χ., διερευνώ, αναζητώ λύση μόνος μου, ζητώ βοήθεια, αποφασίζω τι πρέπει να κάνω, απολογούμαι, αποδέχομαι συνέπειες). Είναι μια ανώτερη γνωστική λειτουργία με εσωτερική διερεύνηση και διάθεση για αυτονομία και αυτοκριτική π.χ μια εσφαλμένη επιλογή με αποτελέσματα και συνέπειες. 

•         Δεξιότητες λύσης συγκρούσεων (π.χ., αντιμετωπίζω την κοροϊδία, την ήττα, τις κατηγορίες, το να μένω έξω από μια δραστηριότητα, την πίεση της ομάδας).  Σε αυτό το επίπεδο το παιδί έχει ενεργητικό ρόλο καθώς μπορεί να δρα σύμφωνα με τα δεδομένα και να τα χειρίζεται σύμφωνα με τη δική του ιδιοσυγκρασία- στυλ.

 

Το παιδί θα αναπτύξει θετικές κοινωνικές δεξιότητες όταν:

•         Κατανοήσει καλύτερα τον εαυτό του

•         Εκπαιδευτεί να αναγνωρίζει συναισθήματα και πώς να τα διαχειρίζεται (π.χ θυμός)

•         Κατανοήσει βασικούς κανόνες επικοινωνίας και συναναστροφής (ακούει προσεκτικά, απαντά εύστοχα και τεκμηριωμένα)

•         Ακούει προσεκτικά και αναγνωρίζει τη γνώμη των άλλων

•         Συζητά και διαπραγματεύεται με τους συνομηλίκους

•         Μαθαίνει να υποστηρίζει τον εαυτό του και να βάζει τον εαυτό του απέναντι σε συνομηλίκους

•         Αποδέχεται το διαφορετικό από αυτόν- διαφορετικότητα

 

Το παιδί θα βελτιώσει τον αυτοέλεγχο όταν:

•         Παρατηρεί προσεκτικά τον εαυτό του

•         Αναγνωρίζει τα συναισθήματά του

•         Κατανοεί τις αντιδράσεις του, παρατηρώντας τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα στο σώμα του

•         Μαθαίνει να κάνει διάλειμμα- καθυστερεί την αντίδραση

•         Γνωρίζει εναλλακτικούς χειρισμούς της κατάστασης

 

Χειρισμοί των Γονέων

Θα πρέπει να γνωρίζουμε πως τα παιδιά μας αποτελούν μια ολόπλευρη προσωπικότητα οπότε και δε θα πρέπει να γίνονται κατηγοριοποιήσεις. Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε πως πολλά από τα χαρακτηριστικά μας είναι εκ γενετής καθορισμένα αποτελούν την «ιδιοσυγκρασία» και είναι αυτά που μας κάνουν όλους ξεχωριστούς. Ωστόσο, υπάρχουν και άλλα στοιχεία που στην πορεία της ζωής μας εκδηλώνονται ανάλογα με τις εξωτερικές συνθήκες. Ας αποφύγουμε τις γενικεύσεις αλλά ας δούμε πρακτικά πως θα μπορούσαμε να χειρισθούμε και να υποστηρίξουμε ορισμένες συμπεριφορές:

v Πώς να υποστηρίξουμε το Ντροπαλό Παιδί

•         Αποδεχόμαστε το παιδί σα σύνολο και δεν απομονώνουμε τη συγκεκριμένη συμπεριφορά

•         Κτίζουμε την αυτοπεποίθηση με το να εστιάζουμε στις ικανότητες του παιδιού σε άλλους τομείς. 

•         Ενθαρρύνουμε την ανάπτυξη και βελτίωση των κοινωνικών δεξιοτήτων

•         Δίνουμε περισσότερο χρόνο (ευκαιρία για χρόνο και «ζέσταμα» σε νέες καταστάσεις)

•         Εστιάζουμε στο ότι να είναι κανείς ντροπαλός δεν είναι ελάττωμα

 

v Πώς να χειρισθούμε το Θυμωμένο παιδί

•        Προσπαθούμε για μείωση της έντασης και της πιθανής επιθετικότητας- εναλλακτική έκφραση του θυμού (ξέσπασμα σε αντικείμενο, απομάκρυνση από το χώρο, χιούμορ)

•        Αναζητούμε- μαζί με το παιδί την πηγή του θυμού, αφού αφήσουμε να περάσει λίγος χρόνος. Όταν είμαστε θυμωμένοι δε μπορούμε να επεξεργαστούμε τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας την ίδια στιγμή. 

 

v Πώς υποστηρίζουμε το παιδί να διαχειρίζεται κοροϊδία / απειλές από συνομιλήκους

•         Ακούμε προσεκτικά και δίνουμε σημασία στα συναισθήματα του παιδιού όταν παραπονιέται ότι κάποιος/α το κοροϊδεύει

•         Αποφεύγουμε να κριτικάρουμε / αξιολογούμε τον τρόπο που το παιδί αντιμετωπίζει την κατάσταση. Το επαινούμε όμως για την προσπάθεια που κάνει αρχικά να μας μιλήσει για αυτό και μετά να μας εξηγήσει το σκεπτικό των χειρισμών του. 

•         Συζητούμε εναλλακτικές – ας έχει ένα έτοιμο ρεπερτόριο αντιδράσεων

•         Κάνουμε παιχνίδι ρόλων (με σενάρια «αν κάποιο παιδί …..»)

•         Τονίζουμε τη σημασία στη διατήρηση της οπτικής επαφής κατά τη διάρκεια της κοροϊδίας. Θα το βοηθήσει να δείχνει αυτοπεποίθηση και δύναμη. Προσοχή μπορεί αυτό να το εκλάβει ο άλλος ως απειλή ή πρόκληση για καβγά. 

•         Βοηθούμε το παιδί στην απόκτηση αυτοελέγχου και διατήρηση της ψυχραιμίας

 

Επίλογος

Το ταξίδι της γνωριμίας με τον εαυτό μας, είτε είμαστε παιδιά είτε Γονείς θα είναι κάθε φορά μια νέα περιπέτεια. Όσο πιο πολλούς χάρτες έχουμε για ορισμένα πεπατημένα μονοπάτια τόσο πιο προετοιμασμένοι προχωράμε σε νέους κάθε φορά δρόμους, με τη διάθεση να μάθουμε και νέες περπατησιές για να προσαρμοστούμε στα νέα κάθε φορά δεδομένα του περιβάλλοντός μας. 

Και όπως αναφέρουν οι συγγραφείς Ντράικωρς και Κάσελ (1979) για την ανάπτυξη του παιδιού και τις επιρροές του περιβάλλοντος, με έμφαση στην κατανόηση και την ενθάρρυνση…

·      Αν ένα παιδί ζει με επικρίσεις, μαθαίνει να καταδικάζει

·      Αν ένα παιδί ζει μέσα στην εχθρότητα, μαθαίνει να φιλονικεί.

·      Αν ένα παιδί ζει με την κοροϊδία, μαθαίνει να είναι δειλό.

·      Αν ένα παιδί ζει με το φόβο, μαθαίνει να είναι ανήσυχο και φοβισμένο.

·      Αν ένα παιδί ζει με την ντροπή, μαθαίνει να νιώθει ένοχο. 

·      Αν ένα παιδί ζει με την ανοχή, μαθαίνει να είναι καρτερικό.

·      Αν ένα παιδί ζει με την ενθάρρυνση, μαθαίνει να έχει αυτοπεποίθηση.

·      Αν ένα παιδί ζει μέσα στην αποδοχή, μαθαίνει να αγαπά.

·      Αν ένα παιδί ζει με την επιδοκιμασία, μαθαίνει ότι καλό είναι να έχει στη ζωή του ένα σκοπό.

·      Αν ένα παιδί ζει μέσα στην τιμιότητα, μαθαίνει ποια είναι η αλήθεια.

·      Αν ένα παιδί ζει με δίκαια μεταχείριση μαθαίνει τη δικαιοσύνη.

·      Αν ένα παιδί ζει μέσα σε ασφάλεια, μαθαίνει να εμπιστεύεται τον εαυτό του και το περιβάλλον του.

·      Αν ένα παιδί ζει μέσα στη φιλικότητα, μαθαίνει ότι ο κόσμος είναι όμορφος για να ζει κανείς, να αγαπά και να αγαπιέται.  

 

Ας απολαύσουμε λοιπόν τη διαδρομή και ας έχουμε ανοικτά τα μάτια, τα αυτιά και όλες τις αισθήσεις μας για καλύτερη κατανόηση και μεγαλύτερη ενθάρρυνση του εαυτού και των δικών μας.  

 

Βιβλιογραφία

Ackerman, Ν (1958).  The Psychodynamics of Family Life, 18-19. Basic Books: New York. 

Dreikurs, R & Caccel Pearl (1979). Πέτα μακριά το ραβδί σου, Πειθαρχία χωρίς δάκρυα Μτφρ. Μήα Λεία, Αθήνα: Θυμάρι

Herbert, Martin (2000). Τα όρια στη συμπεριφορά των παιδιών: Θετικοί Τρόποι Διαπαιδαγώγισης. Μτφρ. Θεωδόρα Τσοβίλη, Αθήνα: Ελληνικά Γράμματα

Γεώργα, Δ (1995).  Κοινωνική Ψυχολογία: Στάσεις- Αντίληψη του Προσώπου- Στερεότυπα- Επιθετικότητα- Δυαδικές Σχέσεις και Επικοινωνία (Τόμος Α).  Αθήνα. 

Μάνος, Ν (1997).  Βασικά στοιχεία Κλινικής Ψυχιατρικής.  Θεσσαλονίκη: University Studio Press.

Τσιάντης, Γ & Μανωλόπουλος, Σ (1987).  Σύγχρονα θέματα Παιδοψυχιατρικής: Ανάπτυξη (Α΄ Τόμος).  Εκδόσεις Καστανιώτη. 

Τσιμπούκης, Κ (1980).  Εκτίμηση Προσωπικότητας.  Αθήνα: Κωνσταντίνος Τσιμπούκης. 

Ψυχολόγος

Διάβαστε επίσης

Συμπτώματα Ασθενειών:

ενημερωθείτε για τα συμπτώματα διαφόρων ασθενειών Περισσότερα